Stanisław Skarżyński

XXIII Liceum Ogólnokształcące i Szkoła Podstawowa nr 128 w Krakowie noszą imię Stanisława Skarżyńskiego. Patron łączy więc obie szkoły wchodzące w skład ZSO9. Sam Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 9 w Krakowie nie ma nadanego imienia.

1899–1925 · Droga do lotnictwa

Stanisław Jakub Skarżyński urodził się 1 maja 1899 roku w Warcie w powiecie sieradzkim. W latach 1908–1914 uczył się w gimnazjum w Kaliszu. To właśnie wtedy zainteresował się lotnictwem i zaczął budować modele samolotów.

W 1918 roku zdał maturę, ukończył tajną szkołę podoficerską i wstąpił do Wojska Polskiego. Walczył o niepodległość Polski w szeregach 29 Pułku Strzelców Kaniowskich. Podczas działań wojennych został ciężko ranny.

16 sierpnia 1920 roku, podczas walk pod Radzyminem, ponownie odniósł poważne obrażenia. Przeszedł 11 operacji i mimo długiego leczenia nie odzyskał pełnej sprawności. Za udział w bitwie został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Mimo przeciwskazań zdrowotnych nie zrezygnował z marzeń o lataniu. W czerwcu 1925 roku został przyjęty do Szkoły Lotniczej w Bydgoszczy. W kolejnych latach służył w lotnictwie wojskowym i szybko awansował.

PZL Ł.2

1933 · Samotnie przez Atlantyk

7 maja 1933 roku Skarżyński wystartował z Saint-Louis w kierunku Brazylii. Leciał samotnie specjalnie przygotowanym samolotem RWD-5bis o znakach SP-AJU.

Po 20,5 godziny lotu i pokonaniu 3582 km wylądował 8 maja w Maceió. Był to jeden z najważniejszych sukcesów polskiego lotnictwa sportowego okresu międzywojennego. W 1934 roku Skarżyński otrzymał stopień majora, a w 1936 roku Międzynarodowa Federacja Lotnicza FAI uhonorowała go Medalem Blériota.

RWD-5bis przygotowano specjalnie do rekordowego lotu: w miejscu tylnej kabiny zamontowano dodatkowy zbiornik paliwa, a kolejne zbiorniki znalazły się w skrzydłach.

1938–1942 · Wojna i ostatni lot

W 1938 roku Stanisław Skarżyński, już w stopniu podpułkownika, został zastępcą dowódcy 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. Rok później wybrano go na prezesa Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej.

Po wybuchu II wojny światowej działał w Rumunii, gdzie pomagał organizować przerzut polskich lotników do Francji. W 1940 roku dostał się do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii. W czerwcu 1940 roku został komendantem Polskiej Szkoły Pilotażu w Newton. Później rozpoczął szkolenie jako drugi pilot w 305 Dywizjonie Bombowym.

25 czerwca 1942 roku wystartował na swój ostatni lot bojowy samolotem Vickers Wellington Mk II podczas wyprawy na Bremę. Uszkodzony bombowiec musiał wodować na Morzu Północnym. Skarżyński bezpiecznie posadził maszynę na wodzie i nakazał załodze jej opuszczenie. Czterech członków załogi uratowało się, jednak sam pilot zginął.

Jego ciało morze wyrzuciło na holenderską wyspę Terschelling. Stanisław Skarżyński został pochowany z honorami na miejscowym cmentarzu.

Pamięć o patronie

Stanisław Skarżyński rozsławił polskie lotnictwo jako żołnierz, pilot i autor książek. Opisał swoje wyprawy w publikacjach 25 770 km nad Afryką (1931) oraz Na RWD-5 przez Atlantyk (1933).

Szkoła Podstawowa nr 128 w Krakowie nosi jego imię od 1973 roku. 12 kwietnia 2003 roku odbyły się uroczystości związane z oficjalnym nadaniem imienia Stanisława Skarżyńskiego XXIII Liceum Ogólnokształcącemu w Krakowie.

Opracowanie: mgr Edyta Kaletka i mgr Aneta Koprowska.

Źródła obrazów: